środa, 18 listopada 2026
9°C Zachmurzenie całkowite
Biznes

Śladami Jana Heweliusza – miejsca związane z astronomem w Gdańsku

Pomorze Info

Główne punkty na mapie Heweliusza

Jan Heweliusz, jeden z najwybitniejszych astronomów XVII wieku, na trwale zapisał się w historii Gdańska. Jego życie i praca były nierozerwalnie związane z tym hanzeatyckim miastem. Spacerując po Gdańsku, natkniemy się na wiele miejsc, które pamiętają wielkiego uczonego. Poniżej przedstawiamy najważniejsze lokalizacje, które każdy miłośnik astronomii i historii powinien odwiedzić.

  • Dom Heweliusza przy ul. Korzennej 33 – To tutaj mieszkał i pracował Jan Heweliusz. Budynek, choć wielokrotnie przebudowywany, zachował swój historyczny charakter. W piwnicach znajdowało się słynne obserwatorium astronomiczne, które Heweliusz nazwał „Sternenburg” (Gwiezdny Zamek). Dziś w miejscu tym mieści się siedziba Gdańskiego Towarzystwa Naukowego, a na fasadzie umieszczono tablicę pamiątkową.
  • Ulica Heweliusza – Położona w centrum Gdańska, niedaleko Długiego Targu, nosi imię astronoma. To symboliczne uhonorowanie jego wkładu w rozwój nauki. Ulica łączy się z placem o tej samej nazwie, gdzie stoi pomnik uczonego.
  • Pomnik Jana Heweliusza – Znajduje się na placu Heweliusza, przed budynkiem dawnego klasztoru karmelitów (obecnie mieści się tu m.in. Urząd Miejski). Monument przedstawia astronoma w charakterystycznej pozie z cyrklem i globusem, co nawiązuje do jego badań nad Księżycem i planetami.

Ślady w architekturze i pomniki

Gdańsk nie tylko upamiętnia Heweliusza nazwami ulic i pomnikami, ale także zachował fizyczne pozostałości jego działalności. Warto zwrócić uwagę na obiekty, które bezpośrednio wiążą się z jego pracą naukową oraz życiem codziennym.

  • Ratusz Głównego Miasta – Wewnątrz ratusza, w Sali Czerwonej, znajduje się bogato zdobiony żyrandol, który według tradycji został podarowany przez Heweliusza. Choć nie ma na to jednoznacznych dowodów, fakt ten jest często przywoływany w przewodnikach. Warto również wspomnieć, że Heweliusz był ławnikiem i rajcą miejskim, więc Ratusz był miejscem jego codziennych obowiązków.
  • Bazylika Mariacka – W tej gotyckiej świątyni znajduje się nagrobek Heweliusza. Astronom został pochowany w krypcie pod prezbiterium. Niestety, grób nie zachował się do naszych czasów w pierwotnej formie – został zniszczony podczas II wojny światowej. Jednak w 2011 roku odsłonięto nową tablicę pamiątkową, która upamiętnia miejsce spoczynku uczonego.
  • Wieża ujęcia wody (Wieża Wodna) na Starym Przedmieściu – Heweliusz wykorzystywał tę wieżę jako jedno ze swoich stanowisk obserwacyjnych. Dzięki wysokiej lokalizacji mógł prowadzić badania nad ruchem ciał niebieskich. Dziś wieża jest zabytkiem techniki, a w jej wnętrzu organizowane są wystawy o tematyce astronomicznej.
  • Kamienica przy ul. Szerokiej 37 – Mieściła się tu drukarnia, w której Heweliusz publikował swoje dzieła, m.in. słynny atlas Księżyca „Selenographia”. Drukarnia była prowadzona przez jego żonę, Elżbietę, która po śmierci astronoma kontynuowała wydawanie jego prac.

Dziedzictwo w kulturze i nauce

Jan Heweliusz pozostawił po sobie nie tylko materialne ślady, ale także żywą tradycję naukową. Współczesny Gdańsk pielęgnuje pamięć o astronomie poprzez instytucje, wydarzenia i projekty edukacyjne.

  • Centrum Hewelianum – Interaktywne muzeum nauki zlokalizowane na Górze Gradowej. Nazwa nawiązuje wprost do astronoma. W placówce można zobaczyć repliki dawnych instrumentów astronomicznych, a także wziąć udział w warsztatach i pokazach. To nowoczesne centrum popularyzuje naukę w duchu Heweliusza.
  • Gdańskie Obserwatorium Astronomiczne – Mieści się w Oliwie, w parku Oliwskim. Choć nie jest bezpośrednio związane z Heweliuszem, kontynuuje tradycję badań nieba zapoczątkowaną przez gdańskiego uczonego. Obserwatorium organizuje nocne pokazy nieba i wykłady.
  • Festyn Heweliuszowski – Coroczne wydarzenie plenerowe organizowane na placu Heweliusza i w okolicach. Podczas festynu odbywają się pokazy astronomiczne, rekonstrukcje historyczne oraz warsztaty dla dzieci. To doskonała okazja, by poznać postać Heweliusza w przyjaznej atmosferze.
  • Tablica pamiątkowa na Dworze Artusa – Wewnątrz tego reprezentacyjnego budynku znajduje się tablica upamiętniająca wizytę króla Jana III Sobieskiego, który odwiedził Heweliusza w jego obserwatorium. To dowód na wysoką pozycję społeczną astronoma.

Odwiedzając Gdańsk, warto poświęcić choć jeden dzień na podążenie śladami Heweliusza. Każde z wymienionych miejsc opowiada fragment historii życia człowieka, który patrzył w gwiazdy i zmienił nasze rozumienie wszechświata. Dzięki staraniom gdańszczan pamięć o nim pozostaje żywa i dostępna dla każdego.

Udostępnij:

Czytaj dalej

Biznes

Rejsy po Motławie – który statek wybrać i co zobaczyć na trasie

Statek z charakterem – przegląd floty na Motławie Gdańsk od wieków żyje nad wodą, a rejs po Motławie to jedna z najprzyjemniejszych form poznawania miasta z zupełnie innej perspektywy. Wybór jednostek pływających jest spory, dlatego warto zastanowić się, który typ statku najlepie

Kultura

Wędkowanie w Zatoce Gdańskiej – porady dla początkujących wędkarzy

Dlaczego Zatoka Gdańska to idealne miejsce na start Zatoka Gdańska to jeden z najpopularniejszych akwenów w Polsce, doskonały zarówno dla doświadczonych wędkarzy, jak i tych, którzy dopiero zaczynają przygodę z wędkowaniem. Płytkie wody przybrzeżne, stosunkowo niewielkie fale i d

Sport

Grzybobranie na Kaszubach – najlepsze lasy i porady dla zbieraczy

Najlepsze lasy na Kaszubach – gdzie szukać grzybów? Kaszuby to jeden z najbogatszych przyrodniczo regionów w Polsce, a ich lasy słyną z obfitych zbiorów grzybów. Dzięki zróżnicowanemu drzewostanowi – mieszance buków, dębów, sosen i świerków – znajdziemy tu zarówno gatunki popular

Biznes

Bezpłatne atrakcje w Trójmieście dla rodzin z dziećmi – przewodnik po darmowych miejscach

Trójmiasto to doskonałe miejsce na rodzinne wypady. Gdańsk, Gdynia i Sopot oferują wiele bezpłatnych atrakcji, które zapewnią dzieciom radość, a rodzicom nie nadwyrężą budżetu. W tym artykule prezentujemy sprawdzone miejsca – od nadmorskich spacerów, przez parki, po darmowe wejśc

Sport

Twierdza Wisłoujście – historia i atrakcje dla zwiedzających

Historia Twierdzy Wisłoujście Twierdza Wisłoujście, położona u ujścia Wisły na terenie Gdańska, należy do najcenniejszych zabytków fortyfikacji nadmorskich w Polsce. Jej początki sięgają XV wieku, kiedy to wzniesiono tu ceglaną basztę mającą kontrolować ruch statków wpływających

Biznes

Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku – najciekawsze punkty zwiedzania

Wystawa główna – trasa przez dramatyczne dzieje Centralnym punktem Muzeum II Wojny Światowej jest wystawa główna rozmieszczona na trzech kondygnacjach pod ziemią. Jej narracja zaczyna się od genezy konfliktu, prowadzi przez kolejne etapy wojny, a kończy na skutkach dla Europy i ś