Wystawa główna – trasa przez dramatyczne dzieje
Centralnym punktem Muzeum II Wojny Światowej jest wystawa główna rozmieszczona na trzech kondygnacjach pod ziemią. Jej narracja zaczyna się od genezy konfliktu, prowadzi przez kolejne etapy wojny, a kończy na skutkach dla Europy i świata. Zwiedzający podążają spiralną rampą w dół, co symbolicznie oddaje „zanurzenie” się w historii. Wśród najważniejszych elementów tej części warto wymienić:
- Strefę „Narodziny konfliktu” – ukazuje sytuację polityczną i społeczną lat 30. XX wieku, ze szczególnym uwzględnieniem nastrojów w Polsce i Niemczech. Eksponowane są oryginalne plakaty propagandowe, dokumenty oraz mundury wojskowe.
- „Polski wrzesień 1939” – sekcja poświęcona kampanii wrześniowej, w której zobaczyć można m.in. wrak polskiego samolotu PZL P.11c wydobyty z Jeziora Długiego, a także osobiste przedmioty żołnierzy i cywilów. Wśród eksponatów znajduje się również oryginalna tablica z Westerplatte.
- „Okupacja i terror” – fragment wystawy prezentujący życie pod okupacją niemiecką i sowiecką. Na szczególną uwagę zasługuje rekonstrukcja celi więziennej z Pawiaka oraz oryginalne pasiaki więźniów obozów koncentracyjnych.
- „Holokaust” – poruszająca część ukazująca systematyczną zagładę Żydów. Eksponaty to m.in. fragmenty gett, listy deportacyjne oraz buty i walizki ofiar z Auschwitz.
- „Wojna totalna” – sekcja opisująca zmagania na frontach (od Tobruku po Stalingrad) oraz codzienność na tyłach. Znajduje się tu replika schronu przeciwlotniczego z ławkami i syreną alarmową.
Całość dopełniają multimedialne mapy i interaktywne ekrany dotykowe, które pozwalają pogłębić wiedzę o wybranych bitwach i postaciach. Na zwiedzanie wystawy głównej warto przeznaczyć co najmniej 2–3 godziny.
Ekspozycje interaktywne i sala filmowa
Muzeum oferuje również przestrzeń, w której historia ożywa dzięki technologii. W podziemnej sali kinowej wyświetlane są filmy dokumentalne oraz unikalne kroniki wojenne pochodzące z archiwów całego świata. Wśród nich znajduje się między innymi słynne nagranie z obrony Westerplatte z 1939 roku. Osobno warto odwiedzić:
- „Dźwięki wojny” – instalacja słuchowa, w której z głośników dobiegają odgłosy walk, syren, rozkazów i rozmów żołnierzy. Stworzona na podstawie autentycznych nagrań radiowych i fonograficznych.
- Strefę „Cywilne perspektywy” – interaktywny stół dotykowy, na którym można prześledzić losy konkretnych rodzin polskich, żydowskich i niemieckich przed i po wojnie. Dane pochodzą z listów i pamiętników przechowywanych w muzealnym archiwum.
- Symulator nalotu – krótkie doświadczenie w wibrującej kabinie, które symuluje atak bombowy na miasto. Mimo że trwa zaledwie kilka minut, wywołuje silne wrażenia i skłania do refleksji nad losem cywilów.
Dla młodszych zwiedzających przygotowano ścieżkę edukacyjną z zadaniami i pytaniami, dostosowaną do wieku (osobne scenariusze dla uczniów szkół podstawowych i ponadpodstawowych). Wszystkie materiały dostępne są w języku polskim i angielskim.
Dodatkowe atrakcje – dziedziniec, wieża widokowa i sklep muzealny
Po zakończeniu podziemnej trasy warto udać się na dziedziniec muzeum, gdzie znajduje się symboliczny pomnik – Krzyż Prawdy łączący się z bryłą budynku. To miejsce często wykorzystywane jest do organizacji wystaw plenerowych oraz rekonstrukcji historycznych. Kolejnym punktem jest taras na wieży muzeum – z wysokości 40 metrów rozpościera się panoramiczny widok na Gdańsk, Motławę i Westerplatte. W pogodne dni widać nawet Półwysep Helski. Dla chętnych na pamiątki działa sklep muzealny (zlokalizowany przy kasie biletowej), w którym można kupić:
- publikacje historyczne (monografie, albumy, przewodniki),
- reprodukcje map i plakatów z epoki,
- gadżety z logo muzeum (kubki, torby, breloki),
- modele pojazdów wojskowych (np. tankietka TK-3, samolot PZL P.11c).
Zwiedzanie całości – wystawy głównej, ekspozycji interaktywnych oraz otoczenia – zajmuje przeciętnie 4–5 godzin. Muzeum czynne jest codziennie (oprócz wtorków), a wstęp w poniedziałki jest bezpłatny. Przed wizytą warto sprawdzić aktualne godziny otwarcia na oficjalnej stronie, gdyż w sezonie letnim organizowane są także nocne zwiedzania z przewodnikiem w języku polskim i angielskim.